Nauszniki dla konia: rodzaje, rozmiar i zasady na zawodach
Nauszniki to czapeczka na uszy konia, zakładana pod ogłowie. Wyjaśniamy, czym różnią się rodzaje, jak dobrać rozmiar i dlaczego na zawodach liczy się nie tylko kolor.
Nauszniki dla konia to dziana lub szyta czapeczka z dwoma rożkami na uszy, zakładana pod ogłowie i sięgająca od potylicy do naczółka. Mają dwa zadania: chronią uszy przed owadami oraz — w modelach z grubszymi uszami — tłumią część hałasu. To drugie zadanie potwierdzają przepisy FEI, które dopuszczają nauszniki na wszystkich zawodach i zaznaczają, że mogą one także redukować hałas.
Nauszniki nie są częścią siodła, ale zwykle kupuje się je razem z czaprakiem, w jednym kolorze. Stąd popularne wyszukiwanie „czaprak i nauszniki” i miejsce tego tekstu w dziale o siodłach.
Rodzaje nauszników
| Rodzaj | Budowa | Do czego |
|---|---|---|
| Siatkowe lub ażurowe | cienka dzianina, przewiewna | ochrona przed owadami w ciepłe dni |
| Z wyciszeniem | grubsze uszy z materiału tłumiącego | koń wrażliwy na hałas, np. na zawodach |
| Z elastycznymi uszami | rożki z rozciągliwej tkaniny | lepsze przyleganie, uszy poruszają się swobodnie |
| Z ozdobnym brzegiem | sznurek, lamówka lub frędzle wzdłuż czoła | przede wszystkim wygląd |
| W komplecie z czaprakiem | ten sam kolor i wykończenie | kwestia wyglądu, nie funkcji |
Nauszników nie należy mylić z maską przeciw owadom, która zakrywa też oczy, ani z zatyczkami do uszu. Na zawodach obie te rzeczy podlegają innym, ostrzejszym zasadom niż same nauszniki.
Jak dobrać rozmiar
Producenci sprzedają nauszniki w rozmiarach pony, cob, full i xfull, ale każdy mierzy je inaczej. Rozmiar czapraka nic tu nie mówi: o rozmiarze nauszników decyduje głowa konia. Ogólne zasady opisuje tekst czaprak dla konia, ale przy nausznikach tabele są osobne.
- Sprawdź, co mierzy producent. Zwykle jest to długość ucha i szerokość czoła w miejscu, gdzie leży naczółek.
- Zmierz konia miękką miarką. Ucho mierz od nasady do czubka, bez ściskania.
- Porównaj z tabelą. Jeśli koń jest między rozmiarami, wybierz ten, w którym rożki nie są naciągnięte na ucho.
- Przymierz przed pierwszą jazdą. Rożki nie mogą uciskać nasady ucha, a brzeg nie może zasłaniać oczu.
Jak założyć nauszniki
Nauszniki nakłada się na uszy przed założeniem ogłowia lub wsuwa pod nagłówek, jeśli koń jest już okiełznany — zgodnie z instrukcją producenta. Naczółek i nagłówek przytrzymują je na miejscu. Troczki i pętelki mocuje się tak, jak przewidział producent, ale nie do nachrapnika: na zawodach FEI w ujeżdżeniu jest to wprost zabronione.
Po założeniu sprawdź trzy rzeczy. Uszy muszą swobodnie się poruszać — wymagania FEI dla ujeżdżenia (pkt 4.6) zabraniają każdego elementu rzędu, który to ogranicza. Brzeg nie może zasłaniać oczu. Koń nie może reagować na nie niepokojem.
Wiele koni jest wrażliwych na dotykanie uszu, dlatego nauszniki warto oswajać spokojnie, w stajni, zanim trafią na jazdę. Jeśli koń stale potrząsa głową, także w nausznikach, przyczyną może być ból lub problem zdrowotny. To sprawa dla lekarza weterynarii, nie powód do grubszego modelu.
Co mówią przepisy
- Ujeżdżenie, FEI. Przepisy ujeżdżenia FEI 2026, art. 434, i wymagania FEI dotyczące sprzętu: nauszniki są dozwolone na wszystkich zawodach i mogą redukować hałas. Nie mogą zakrywać oczu konia, powinny być dyskretne w kolorze i wzorze i nie mogą być przymocowane do nachrapnika. Za zdjęcie nauszników przy kontroli odpowiada zawodnik lub luzak. Zatyczki do uszu są zabronione, z wyjątkiem przeglądu koni i dekoracji.
- Ujeżdżenie, PZJ. Przepisy PZJ konkurencji A (wyd. 2023), art. 434 pkt 6.2, podają ten sam zapis po polsku. Regulamin ujeżdżenia PZJ 2026 (art. 9 pkt 2.1) wymaga zdjęcia nauszników do przeglądu koni.
- Skoki, PZJ. Przepisy konkurencji B, wyd. 13, art. 271 pkt 1.3.3: na przeglądzie koni nauszniki muszą być zdjęte. Załącznik 2 ogranicza logo na nausznikach do 75 cm².
- Reklama w ujeżdżeniu. Załącznik 4 do Regulaminu ujeżdżenia PZJ 2026 również podaje 75 cm² dla logo na nausznikach.
Przepisy zmieniają się co sezon, dlatego przed startem sprawdź wydanie obowiązujące na dane zawody.
Pielęgnacja
Nauszniki pierze się według metki, najlepiej w woreczku do prania, bo dzianina łatwo się zaciąga. Po każdym sezonie sprawdź, czy rożki nie są rozciągnięte, a brzeg nie strzępi się przy oczach.
Nauszniki w komplecie często dobiera się do czapraka skokowego lub ujeżdżeniowego. Resztę wyposażenia — od rodzajów siodeł po strzemiona — opisuje dział siodła, czapraki i osprzęt.
Najczęstsze pytania
Po co koniowi nauszniki?
Nauszniki dla koni przede wszystkim chronią uszy przed owadami. Modele z grubszymi uszami mogą też tłumić część hałasu, co przepisy FEI wprost dopuszczają.
Czy nauszniki są dozwolone na zawodach ujeżdżeniowych?
Tak. Przepisy FEI 2026 i polski tekst Przepisów A dopuszczają je na wszystkich zawodach, jeśli nie zakrywają oczu, są dyskretne w kolorze i nie są przymocowane do nachrapnika.
Czy rozmiar nauszników zależy od rozmiaru czapraka?
Nie. Rozmiar czapraka zależy od siodła, a nauszników od głowy konia. Komplet w jednym kolorze może mieć różne rozmiary obu części.
Czym nauszniki różnią się od zatyczek do uszu?
Nauszniki okrywają ucho z zewnątrz, zatyczki wkłada się do środka. Przepisy FEI i PZJ w ujeżdżeniu zabraniają zatyczek w czasie konkursu, dopuszczając je tylko na przeglądzie koni i dekoracji.
Czy można jeździć w nausznikach i masce przeciw owadom jednocześnie?
Na treningu tak, jeśli oba elementy dobrze pasują. Na placu konkursowym maski zakrywające oczy są zabronione — w skokach wprost stanowi o tym Załącznik 1 do Przepisów B (pkt 2.1.1).