Kantar sznurkowy czy skórzany — a może nylonowy?
Trzy materiały, ta sama funkcja: kantar ma pozwolić prowadzić i uwiązać konia. Różnią się budową, zachowaniem pod obciążeniem i pielęgnacją — i to te różnice decydują, który sprawdzi się w danej stajni.
Kantary robi się dziś najczęściej z trzech materiałów. Polska Wikipedia podaje, że kantary najczęściej wykonywane są z nylonu, skóry lub rzemienia, a skórzane stosuje się podczas trzymania konia w stanowisku lub boksie, ponieważ nie powodują odparzeń. Trzeci popularny typ, kantar sznurkowy, różni się nie tylko materiałem, ale i sposobem wykonania.
Angielska Wikipedia dzieli kantary na dwie grupy: z materiału płaskiego i okrągłego. Płaska taśma nylonowa i skóra są szyte i łączone sprzączkami oraz kółkami. Okrągły sznur łączy się węzłami lub splotami, często z jednego kawałka liny. Rozmiary i sposób mierzenia głowy są wspólne dla wszystkich typów — opisuje je tekst o tym, jak dobrać kantar dla konia.
Porównanie w jednej tabeli
| Cecha | Kantar nylonowy | Kantar skórzany | Kantar sznurkowy |
|---|---|---|---|
| Budowa | płaska taśma, szwy, sprzączki i kółka | płaska skóra, szwy, sprzączki i kółka | okrągły sznur łączony węzłami, zwykle bez metalu poza kółkiem na uwiąz |
| Regulacja | sprzączki na nagłówku, często też na nachrapniku | sprzączki | nagłówek wiązany węzłem; reszta ustalona przez węzły |
| Pod dużym obciążeniem | mocna taśma, trudno ją zerwać | skórzany nagłówek bywa stosowany jako element, który ma puścić | sznur i węzły trudno zerwać |
| Pielęgnacja | pranie według metki | czyszczenie i natłuszczanie jak inne skóry | pranie według metki, kontrola węzłów |
| Typowe zastosowanie | codzienna praca, padok, transport | boks, stanowisko, prezentacja konia | praca z ziemi, zwłaszcza w tradycji westernowej i naturalnej |
Kantar nylonowy
To najczęściej spotykany kantar codziennego użytku. Taśma jest lekka, nie boi się wody, a kolory pozwalają dopasować kantar do reszty sprzętu. Wadą bywa właśnie wytrzymałość: taśma i metalowe kółka są trudne do zerwania, więc kantar nylonowy, który zaczepi o ogrodzenie, może nie puścić.
Kantar skórzany
Skóra jest przyjemniejsza w dotyku i — jak podaje polska Wikipedia — nie powoduje odparzeń, dlatego skórzany kantar stosuje się przy koniu stojącym w boksie lub stanowisku. Angielska Wikipedia wymienia skórzany nagłówek wśród elementów, które w kantarach projektowanych jako zrywalne mają ustąpić pod dużym obciążeniem, zanim koń zrobi sobie krzywdę. Skóra wymaga jednak więcej pracy: po zamoczeniu trzeba ją wysuszyć i natłuścić. Jak robić to przy siodle i ogłowiu, opisuje tekst o pielęgnacji siodła i skór — kantar czyści się tak samo.
Kantar sznurkowy
Kantar sznurkowy robi się z jednej liny, a jego części łączą węzły. Angielska Wikipedia wiąże go z tradycją jazdy westernowej i z popularnością tzw. naturalnych metod pracy z koniem. Nagłówek zwykle przewleka się przez pętlę po lewej stronie i zawiązuje węzłem, więc do jego zapięcia i zdjęcia trzeba znać ten węzeł.
Taki kantar działa inaczej niż płaski. Węzły na nachrapniku i nagłówku mogą — według tego samego źródła — zwiększać nacisk, gdy uwiąz lub lonża ciągną za kółko pod żuchwą, a w kantarze sznurkowym to jedyne miejsce, gdzie można je przypiąć. Dlatego kantar sznurkowy nadaje się do pracy z ziemi pod okiem osoby, która umie się nim posługiwać, a nie jako sprzęt zostawiany na koniu bez nadzoru.
Który kantar do czego
- Do codziennego czyszczenia, prowadzenia i transportu najczęściej wybiera się kantar nylonowy lub skórzany z płaskim nachrapnikiem.
- Na konia stojącego w boksie lub stanowisku polska Wikipedia wskazuje kantar skórzany.
- Do pracy z ziemi kantar sznurkowy, o ile prowadzący zna jego działanie.
- Do lonżowania żaden kantar nie zastąpi kawecanu. Przepisy PZJ dopuszczają lonżowanie w samym kantarze tylko na ogrodzonym lonżowniku — szczegóły w tekście o lonży i lonżowniku.
Czy kantar zostawiać na koniu na padoku, to osobna, sporna kwestia. Jeśli już, zalecane są konstrukcje, które puszczą pod dużym obciążeniem — co przemawia przeciw sznurowi i mocnej taśmie bez elementu zrywalnego.
Więcej o sprzęcie codziennej pracy przy koniu jest w dziale stajnia: kantary, lonża i pielęgnacja.
Najczęstsze pytania
Czy kantar sznurkowy jest dla konia ostrzejszy niż nylonowy?
Kantar sznurkowy jest cieńszy, a jego węzły na nachrapniku i nagłówku mogą zwiększać nacisk, gdy uwiąz ciągnie za kółko pod żuchwą. O tym, jak to wpływa na konkretnego konia, decyduje sposób użycia, dlatego z kantara sznurkowego warto korzystać pod okiem instruktora.
Dlaczego kantar skórzany zakłada się koniowi w boksie?
Polska Wikipedia podaje, że skórzane kantary stosuje się przy koniu trzymanym w stanowisku lub boksie, ponieważ nie powodują odparzeń. Skórzany nagłówek bywa też elementem, który ma puścić pod dużym obciążeniem.
Jak czyścić kantar skórzany?
Tak jak inne wyroby ze skóry: usunąć sierść i brud, umyć środkiem do skór, wysuszyć i natłuścić. Dokładny sposób i środki podaje producent kantara i producent preparatu.
Czy kantar nylonowy można prać w pralce?
To zależy od producenta — sposób prania, temperaturę i to, czy wolno prać kantar z metalowymi elementami w pralce, podaje metka. Po praniu warto sprawdzić szwy i sprzączki.
Czy na kantarze sznurkowym można lonżować konia?
Lonżę można przypiąć tylko do kółka pod żuchwą, a węzły mogą wtedy zwiększać nacisk na głowę. Do lonżowania służy kawecan; przepisy PZJ na zawodach dopuszczają sam kantar tylko na ogrodzonym lonżowniku.