Pielęgnacja siodła i skór: czyszczenie, natłuszczanie i przegląd
Czyste siodło dłużej wytrzymuje, ale ważniejsze jest co innego: w trakcie czyszczenia ogląda się każdy szew, na którym trzyma się jeździec. Wyjaśniamy, jak czyścić skóry i na co przy tym patrzeć.
Pielęgnacja siodła i skór to trzy czynności: usunięcie brudu i potu, natłuszczenie skóry, żeby nie wysychała i nie pękała, oraz przegląd szwów, sprzączek i pasków. Pierwsze dwie wpływają na trwałość sprzętu. Trzecia — na bezpieczeństwo, bo przetarte puślisko czy strzępiący się pasek do popręgu zrywa się w najgorszym momencie.
Ta strona opisuje czyszczenie, a nie ocenę dopasowania siodła. To, czy siodło pasuje koniowi, ocenia fitter siodeł na koniu; naprawę szwów i pasków wykonuje rymarz. Środek do konkretnej skóry wybiera się według zaleceń producenta siodła.
Czym czyścić skóry
| Środek | Do czego | Na co uważać |
|---|---|---|
| Wilgotna gąbka lub ściereczka | zmycie potu, kurzu i sierści po każdej jeździe | nie moczy się skóry na wskroś |
| Mydło do siodeł | czyszczenie i lekka ochrona skóry | nadmiar zostawia lepki nalot |
| Olej lub balsam do skór | natłuszczenie wysuszonej skóry | nie każda skóra go potrzebuje; zawsze według producenta |
| Szczotka lub wykałaczka | brud w zagięciach i przy sprzączkach | nie rysuje się ostrym narzędziem |
Angielska Wikipedia opisuje mydło do siodeł jako środek do czyszczenia, pielęgnacji i ochrony skóry, który zwykle zawiera łagodne mydło, składniki zmiękczające (np. lanolinę) i konserwujące (np. wosk pszczeli). Olej do skór to osobna grupa produktów. Tu nie ma jednej reguły: producenci siodeł różnie zalecają, czy, czym i jak często natłuszczać konkretny rodzaj skóry, a niektóre skóry i siodła syntetyczne wymagają zupełnie innych środków. Zanim sięgnie się po olej, czyta się instrukcję producenta siodła i testuje środek w niewidocznym miejscu.
Jak czyścić siodło krok po kroku
- Zdejmij wyposażenie. Puśliska, strzemiona i popręg odpina się od siodła, a czaprak odkłada do prania.
- Zetrzyj pot i brud wilgotną, dobrze wyciśniętą gąbką — od siedziska, przez tybinki, po spód i poduszki.
- Nałóż mydło do siodeł na lekko wilgotną gąbkę, nie na skórę, i wmasuj je małymi ruchami. Piana na siodle to znak, że gąbka była za mokra.
- Oczyść zagięcia przy sprzączkach, szlufkach i otworach na paski.
- Przetrzyj do sucha czystą ściereczką.
- Natłuść, jeśli trzeba, cienką warstwą i według instrukcji producenta — najczęściej te części, które wyschły, a nie całe siodło z nawyku.
- Strzemiona i metal myje się osobno wodą i suszy.
Ogłowie, wodze i kantar skórzany czyści się tak samo, po rozpięciu sprzączek, żeby dojść do miejsc pod nimi.
Przegląd przy czyszczeniu
Czyszczenie to moment na kontrolę:
- puśliska — przy dziurkach i w miejscu, gdzie zawieszają się na zamku siodła,
- paski do popręgu (strupki) — szwy i dziurki,
- szwy na tybinkach i przy łęku,
- wodze i policzki ogłowia — tam, gdzie łączą się z kiełznem,
- sprzączki — czy nie są wygięte i czy bolce się domykają.
Pęknięta skóra, rozchodzący się szew czy rozciągnięta dziurka to rzecz dla rymarza, a nie do naprawy domowym sposobem. Sprzętu, który trzyma jeźdźca na koniu, nie łata się na szybko.
Mokra skóra i przechowywanie
Siodło przemoczone w deszczu wyciera się i suszy powoli, w temperaturze pokojowej, z dala od bezpośredniego źródła ciepła, jeśli producent nie zaleca inaczej. Po wyschnięciu skórę czyści się i w razie potrzeby natłuszcza.
Siodło przechowuje się na stojaku, który podpiera je w kanale, pod pokrowcem, w suchym i przewiewnym miejscu. Wilgotna siodlarnia sprzyja pleśni na skórze; jej ślady zmywa się i obserwuje, czy nie wracają.
Skóry, kopyta, kolejność
Środków do skór nie używa się do kopyt i odwrotnie — o tym, czym i kiedy pielęgnować kopyta i jak używać kopystki, jest osobny tekst. Pozostałe poradniki są w dziale stajnia: kantary, lonża i pielęgnacja, a przegląd wszystkich działów na stronie głównej EQUiDEA.
Najczęstsze pytania
Jak często czyścić siodło?
Pot i kurz ściera się po każdej jeździe wilgotną gąbką. Dokładniejsze czyszczenie z mydłem do siodeł robi się regularnie, częściej przy intensywnej pracy i po jeździe w deszczu lub błocie.
Czy mydło do siodeł wystarczy, czy trzeba też oleju?
Mydło do siodeł czyści skórę i lekko ją chroni. Olej lub balsam stosuje się, gdy skóra jest przesuszona, i tylko w sposób, który zaleca producent siodła, bo różne skóry potrzebują różnych środków.
Czy można czyścić siodło syntetyczne tak samo jak skórzane?
Nie zawsze. Siodła syntetyczne mają własne zalecenia producenta, często tylko wodę i łagodny środek. Olejów do skór używa się na nich tylko wtedy, gdy producent na to pozwala.
Co zrobić, gdy siodło zmokło?
Wytrzeć je, suszyć powoli w temperaturze pokojowej, z dala od grzejnika, a po wyschnięciu wyczyścić i w razie potrzeby natłuścić według zaleceń producenta.
Kiedy oddać siodło lub ogłowie do rymarza?
Gdy szew się rozchodzi, skóra pęka, dziurki się rozciągają albo sprzączka jest wygięta. Dotyczy to zwłaszcza puślisk, pasków do popręgu i wodzy. Takich części nie naprawia się samodzielnie.